قطب الدين محمود بن ضياء الدين مسعود الشيرازي
52
درة التاج ( فارسى )
اخلاق و شاگردان مصنف قطب الدّين با پادشاهان آميزش بسيار داشت ، و شفاعت فراوان مىنمود ، روزى اباقاخان وى را گفت تو فاضلترين شاگردان خواجه نصيرى ، او بپايهء ارجمند رسيد ، تو هم كوشش كن - كه چيزى از مقامات علمى خواجه فروگذار نكنى ؛ قطب الدّين پاسخ داد كه : چنين كردم ، و مرا به دو نيازى نيست . غازان خان مصنّف را حرمت مىداشت ، و بخشش مىكرد ؛ صفى الدين مطرب آهنگ ديدارش نموده - دو هزار درهم بوى نياز كرد . علامهء شيرازى درآمدش سالى سى هزار ( درهم - ظاهرا ) بود - كه همه را با شاگردان در ميان مىنهاد ، و چيزى براى خود نمىاندوخت . شاگردانش در بزرگ داشتن وى راه مبالغه مىپيمودند . و ما از تلامذهء تلامذه و شاگردان مصنف او چهار نفر را مىشناسيم كه هر يك در قرن هشتم ( و شايد بتوان گفت على الاطلاق ) ركنى از اركان مهمّ دانش بودهاند بدين قرار : 1 - تاج الدين على بن عبد اللّه الاردبيلىّ الشافعى التبريزى ( حدود 670 - 746 ) از مشاهير دانشمندان كه قسمتى از جامع الاصول را از مصنّف سماع كرده است « 1 » . 2 - قطب الدين محمد بن محمد الرازى البويهى معروف بقطب تحتانىّ ( متوفى بسال 766 ) استاد شهيد اول ، و شاگرد علامهء حلّىّ ، و صاحب شرح مطالع - و شرح شمسيّه ( موسوم بتحرير القواعد المنطقيّه ) . - كه او
--> ( 1 ) - براى اطّلاع از شرح حال او نگاه كنيد بطبقات الشّافعيّة الكبرى للسبكى ج 6 ص 146 - و بغية الوعاة سيوطى چاپ مصر ص 339 - 340 - و الدرر الكامنه فى اعيان المائة الثّامنه .